Jak powstają strony pożarów

Każda strona to pożar o określonej powierzchni od 2016 roku. Jej podstawą jest obrys spalonego obszaru opublikowany przez służbę publiczną (Copernicus w Europie i na reszcie świata, oficjalne instytucje w Stanach Zjednoczonych i Kanadzie). Dodajemy do niego detekcje cieplne zarejestrowane przez satelity VIIRS NASA, nakładamy go na granice gmin danego kraju i odtwarzamy pogodę na podstawie reanalizy ERA5.

Nikt nie sprawdza stron ręcznie, jedna po drugiej: to automatyczne reguły, takie same dla wszystkich pożarów, które poprawiamy, gdy znajdziemy błędy. Liczby to pomiary satelitarne i mogą się różnić od oficjalnych statystyk.

Obrys to granica spalonego obszaru i to z niego wynika powierzchnia podana na stronie. W zależności od regionu pochodzi z innego źródła:

• Europa, Maghreb i Bliski Wschód: EFFIS (Europejski System Informacji o Pożarach Lasów, Copernicus), który wyznacza spalone obszary na zdjęciach satelitarnych. Obejmuje 43 kraje i nie ma żadnych danych sprzed 2016 roku.
• Reszta świata (Ameryka Łacińska, Azja, Afryka i Oceania): GWIS (Globalny System Informacji o Pożarach, Copernicus). Jego poligony są odtwarzane z detekcji cieplnych MODIS i VIIRS, a nie mierzone na zdjęciach, i docierają z opóźnieniem około 4 godzin. Jeśli poligon zawiera fragmenty oddalone o tysiące kilometrów, zostawiamy tylko te, które leżą bliżej niż 2 stopnie od największego.
• Stany Zjednoczone: oficjalne obrysy w domenie publicznej. Dla lat zamkniętych MTBS (Służba Geologiczna i Służba Leśna USA), który pojawia się z rocznym lub dwuletnim opóźnieniem; dla lat, których MTBS jeszcze nie ma, WFIGS z NIFC, jeden obrys na zdarzenie.
• Kanada: NBAC z CWFIS (ministerstwo zasobów naturalnych Kanady) dla lat zamkniętych i GWIS w bieżącym sezonie.

Wypalania kontrolowane, które MTBS, WFIGS lub NBAC oznaczają jako takie, nie dostają stron: to nie są pożary.

Stronę dostają tylko pożary powyżej progu powierzchni, który ustalamy dla każdego kraju (paises.min_ha) i który nigdy nie spada poniżej 100 ha. Tam, gdzie obrys pochodzi z GWIS, próg jest wyższy, od 200 do 5000 ha w zależności od kraju: w Amazonii, w Gran Chaco czy na afrykańskiej sawannie co roku płoną tysiące rolniczych wypalań, które przekroczyłyby europejski próg i zapełniły mapę plamami niebędącymi pożarami lasów.

Jeśli podnosimy próg w danym kraju, strony poniżej nowej wartości są wycofywane, z wyjątkiem tych, którym ręcznie nadano własną nazwę. Mniejsze pożary są uwzględniane w oficjalnych rocznych seriach każdego kraju, ale nie na listach ani w sumach stron.

Duży pożar może dotrzeć podzielony na kilka poligonów, kartowanych w różne dni. Łączymy je w trzech przebiegach:

• Dwa obrysy to ten sam pożar, jeśli ich prostokąty ograniczające pokrywają się co najmniej w 50 % mniejszego z nich, a ich daty nakładają się z marginesem 4 dni.
• Następnie dwie grupy z datami odległymi o mniej niż 3 dni, których geometrie się stykają (w odległości poniżej około 100 m), łączą się, chyba że całość przekroczyłaby 75 km boku: dzięki temu pożary stykające się na obszarze całego regionu nie sklejają się w jeden.
• Na koniec ręcznie łączymy pary obrysów, które prasa lub oficjalny rejestr uznają za ten sam pożar, nawet jeśli leżą osobno.

Strona nosi nazwę gminy, w której pożar się zaczął: tej, w której leży środek detekcji z pierwszego przelotu satelity (pierwsze trzy godziny). Jeśli detekcji nie ma, gminy, którą EFFIS przypisuje największemu obrysowi, a jeśli i tej brak, gminy z największą spaloną powierzchnią. Opublikowana już strona zmienia nazwę tylko wtedy, gdy jej gmina wypadła z listy dotkniętych pożarem albo nowa zapłonęła wcześniej. Jeśli prasa lub oficjalny rejestr nadają pożarowi inną nazwę (Sierra de la Culebra, Park Fire), obowiązuje ta nazwa, a stare adresy przekierowują na nowy.

Daty wyjściowe to daty obrysu, które bywają przesunięte o kilka dni. Korygujemy je na podstawie detekcji cieplnych VIIRS, ale tylko tych, które wypadają wewnątrz obrysu lub bliżej niż 1 km od niego:

• Szukamy detekcji od 7 dni przed początkiem do 7 dni po końcu obrysu.
• Daty rozszerzamy dzień po dniu wstecz i naprzód, dopóki nie ma przerw bez detekcji dłuższych niż 2 dni, i nigdy o więcej niż 7 dni poza daty obrysu.
• Obrysy bez daty końcowej (MTBS i WFIGS) śledzimy na podstawie detekcji w ich wnętrzu do 150 dni; pożar kończy się przy pierwszej przerwie bez detekcji dłuższej niż 10 dni.

Gdy detekcje przesuwają daty, strona o tym informuje i podaje także daty obrysu. Pojedyncza detekcja innego ognia, która wpada do prostokąta, ale poza obrys, niczego nie przesuwa.

Do liczb na stronie (liczba detekcji, moc radiacyjna, czyli FRP) bierzemy tylko detekcje z Suomi-NPP, satelity, na którym zbudowano archiwum: od września 2026 roku odbieramy również NOAA-20 i NOAA-21, a razem zwiększały one liczbę detekcji ponad dwukrotnie. Od 28 kwietnia do 2 czerwca 2026 roku Suomi-NPP nie ma danych i ten okres liczymy z NOAA-20, który ma ten sam czujnik na tej samej orbicie. Wszystkie trzy satelity służą natomiast do ustalania dat i do oceny, czy pożar wciąż trwa.

Strona jest aktywna, jeśli w ostatnich 48 godzinach są detekcje, a pożar „płonie”, jeśli ostatnia pochodzi sprzed mniej niż 12 godzin. Data końcowa to ostatni dzień z detekcjami albo data obrysu: to nie jest oficjalne ugaszenie, które podajemy tylko wtedy, gdy publikuje je oficjalny rejestr.

Copernicus publikuje obrys dopiero po kilku dniach. Do tego czasu, jeśli detekcje to uzasadniają, tworzymy stronę tymczasową:

• Detekcje z ostatnich dni grupujemy w komórki o boku około 5 km połączone z sąsiednimi, a grupa się urywa, jeśli przez ponad 2 dni nie ma detekcji.
• Stronę dostaje tylko grupa z 8 detekcjami i łączną mocą 400 MW albo z 1,5 km² w ogniu (różne piksele o boku 375 m, po około 14 ha każdy).
• Poza Europą szacowana powierzchnia musi dodatkowo przekroczyć próg danego kraju.
• Grupa większa niż pół stopnia boku jest ponownie dzielona według gęstości detekcji (na sawannie płoną jednocześnie tysiące rozproszonych ognisk), a grupa przecinająca granicę jest dzielona według krajów.

Powierzchnia strony tymczasowej to szacunek (piksele z ogniem razy 14 ha) i jest oznaczona znakiem „≈”. Takie strony nie wliczają się do sum. Gdy nadchodzi obrys, dostaje go ta sama strona i zachowuje swój adres.

Pochodnie gazowe, wulkany, huty czy kopalnie dają detekcje cieplne przez cały rok, a GWIS potrafi rysować je jako pożary trwające setki dni. Odsiewamy je na dwa sposoby:

• Komórki stałe: komórka o boku 0,02 stopnia (około 2 km) jest źródłem stałym, jeśli w jednym roku ogień pojawiał się w niej w 6 różnych miesiącach i przez co najmniej 15 dni albo jeśli FIRMS (NASA) przez 10 dni lub dłużej oznaczał jej detekcje jako wulkan, stałe źródło lądowe lub morskie.
• Obrysy GWIS: obrys jest źródłem stałym, jeśli połowa lub więcej jego detekcji VIIRS należy do tych typów albo wypada w komórkach stałych, chyba że ma 500 lub więcej detekcji roślinności z dala od jakiejkolwiek komórki stałej (prawdziwy pożar obok pochodni). Bez detekcji decyduje komórka środkowa i jej sąsiadki, jeśli obrys trwa 30 dni lub dłużej.

Obrysy źródeł stałych nie dają stron i nie tworzymy na nich także stron tymczasowych. Strony wycofane z tego powodu zwracają „410 Gone”: wiadomo dzięki temu, że istniały i dlaczego już ich nie ma.

Niektóre strony nie dotyczą pożarów lasów, lecz powtarzających się co roku wypalań roślinności. Oznaczamy je klasą: pojawiają się na listach ze swoją etykietą i nie wliczają się do sum, rankingów ani list największych pożarów:

• Trzcinowisko: wypalanie trzciny w delcie Dunaju (Rumunia i rejon kilijski na Ukrainie), gdy co najmniej 80 % strony przypada na gminy delty.
• Pastwisko: wypalanie pastwisk (écobuage) we francuskich Pirenejach, od listopada do kwietnia i bez wpisu w BDIFF, oficjalnej bazie pożarów lasów Francji.
• Queimada: zimowe wypalanie pastwisk na północy Portugalii, od listopada do kwietnia i bez wpisu w ICNF.
• Wrzosowisko: wypalanie wrzosu i górskich pastwisk w Wielkiej Brytanii i Irlandii w sezonie wypalania, przy lesistości poniżej 25 %, powierzchni poniżej 1500 ha i bez nazwy w prasie.
• Ściernisko: wypalanie ścierniska lub traw na Ukrainie, tylko przed inwazją z 24 lutego 2022 roku, w lutym–kwietniu lub wrześniu–listopadzie, przy lesistości poniżej 25 % i poza czarnobylską strefą wykluczenia.
• Kontrolowane: wypalanie kontrolowane w Stanach Zjednoczonych lub Kanadzie, gdy mówi o tym samo źródło.

Klasy wrzosowisko, ściernisko i queimada to nasze przypuszczenie oparte na porze roku, terenie i braku oficjalnego wpisu, i strona mówi to wprost. Pod każdą sumą notka podaje, ile stron zostało pominiętych.

Każdy obrys nakładamy na najdrobniejsze jednostki administracyjne, jakie mamy dla danego kraju (gminy, freguesias, hrabstwa, dystrykty). Dla każdej jednostki obliczamy spaloną powierzchnię w jej granicach, jaką część jej powierzchni stanowi (najwyżej 100 %), pierwszy dzień, w którym dotarł tam ogień, i ile detekcji w niej wypadło. Mierzymy też odległość od miejscowości (jej punktu w Wikidata) do obrysu.

Na stronach tymczasowych, bez obrysu, podział robimy według pikseli z ogniem w każdej jednostce.

Granice pochodzą z geoBoundaries, OCHA COD-AB, portugalskiej CAOP lub OpenStreetMap, w zależności od kraju, i są używane w uproszczonej postaci. Dlatego suma gmin może nie pokrywać się w pełni z obrysem: na wybrzeżu, na granicach państw lub tam, gdzie uproszczona granica odcina kawałek.

Tam, gdzie instytucja publikuje swoje pożary jeden po drugim, porównujemy każdą stronę z tymi wpisami:

• Wpis jest kandydatem, jeśli pożar zaczął się między 5 dniami przed początkiem strony a jej ostatnim dniem, a jego punkt początkowy leży wewnątrz obrysu lub bliżej niż około 2 km. W źródłach bez współrzędnych jego gmina musi być jedną z tych, których dotknął pożar.
• Wpisy poniżej 5 ha się nie liczą, a każdy wpis trafia tylko do jednej strony: najbliższej pod względem odległości, daty i powierzchni.
• Jeśli w ten sam obrys wpada kilka wpisów (kompleks pożarów), sumujemy je.

Następnie porównujemy oficjalną powierzchnię z powierzchnią obrysu:

• Zgodny: większa z dwóch nie przekracza 1,25 raza mniejszej. Publikujemy go na stronie, w jej najczęstszych pytaniach i w danych strukturalnych.
• Zbliżony: do 3 razy. Publikujemy go jako „zbliżone wpisy”, z zastrzeżeniami i poza najczęstszymi pytaniami.
• Odrzucony: ponad 3 razy. Nie publikujemy go; służy nam do kontroli jakości.

Gdy wpis zawiera godzinę wykrycia lub datę ugaszenia, strona je podaje, powołując się na źródło. Ostatniego dnia z detekcjami nie zastępujemy oficjalnym ugaszeniem: to nie to samo.

Pogoda dla każdego pożaru pochodzi z reanalizy ERA5 programu Copernicus (komórki 0,25 stopnia, około 25 km), która obejmuje cały świat, w punkcie pożaru. Odczytujemy ją z własnej kopii archiwum Open-Meteo. ERA5 publikowana jest z opóźnieniem około 5 dni: dla najświeższych pożarów używamy modelu ECMWF IFS, a strona oznacza pogodę jako tymczasową, dopóki nie nadejdzie reanaliza i nie zostanie przeliczona.

Pobieramy dane od 60 dni przed początkiem do 10 dni po końcu i przechowujemy tabelę dzienną do pierwszego deszczu o sumie 1 mm lub więcej po pożarze. Ponieważ wartości są dzienne, potrzebne do FWI wartości południowe są przybliżane: temperatura maksymalna minus 2,8 °C, wilgotność minimalna plus 10 punktów i 0,73 maksymalnej prędkości wiatru.

FWI to kanadyjski wskaźnik zagrożenia pożarowego (Van Wagner, 1987), ten sam, którego używa EFFIS, z jego klasami. Współczynniki długości dnia są przypisane do pasów szerokości geograficznej, tak by na półkuli południowej pory roku wypadały na swoim miejscu. Jego kody wilgotności mają pamięć sięgającą tygodni: jeśli przed początkiem pożaru jest mniej niż 30 dni danych, FWI nie jest publikowany.

„Dni bez deszczu” to kolejne dni z opadem poniżej 1 mm przed początkiem pożaru.

Największe pożary weryfikujemy w wiadomościach i źródłach oficjalnych, zaczynając od tych o największej powierzchni. Robią to asystenci sztucznej inteligencji w dwóch krokach: jeden wyszukuje i streszcza źródła, a drugi, osobno, ponownie otwiera każde z nich i próbuje je podważyć.

• Strona jest publikowana tylko z co najmniej dwoma źródłami potwierdzonymi w drugim kroku i tylko z tym, co ten krok potwierdził.
• Powierzchnię podaną przez prasę lub instytucję pokazujemy tylko wtedy, gdy nie odbiega o więcej niż 25 % od satelitarnej: jeśli odbiega bardziej, zwykle dotyczy tylko części pożaru.
• Inne nazwy pożaru podajemy tylko wtedy, gdy prasa naprawdę ich używa.

Źródła są podlinkowane na stronie wraz z datą, żeby każdy mógł je sprawdzić.

Co noc automatyczny proces bez udziału człowieka sprawdza spójność wszystkich stron: czy gminy sumują się do obrysu, czy daty i liczba dni się zgadzają, czy prostokąt nie jest absurdalny, czy gmina początkowa należy do danego kraju i jest wśród dotkniętych pożarem, czy środek nie wypada na źródle stałym.

To, co czyni stronę mylącą (błędne miejsce, daty lub źródło), jest błędem: strona pozostaje dostępna z ostrzeżeniem, ale znika z wyszukiwarek, rankingów, RSS i list największych pożarów. Luka w danych (brak detekcji, niepełne nałożenie na gminy) pozostaje ostrzeżeniem.

Jeśli coś się nie zgadza, na każdej stronie jest formularz „Coś się nie zgadza na tej stronie?”, a możesz też do nas napisać.

• To nie jest służba ratunkowa. Pożar, którego tu nie ma, może istnieć, a ten oznaczony jako aktywny mógł już zostać ugaszony. W razie zagrożenia dzwoń na lokalny numer alarmowy.
• Progi pomijają małe pożary, a poza Europą próg jest wysoki.
• Obrysy GWIS są odtwarzane z detekcji: mogą łączyć sąsiednie pożary lub zawyżać powierzchnię, a w bieżącym sezonie stopniowo się kumulują.
• VIIRS ma piksele o boku 375 m, a trzy satelity razem przelatują około sześciu razy na dobę: chmury i dym zasłaniają ogień, a krótki pożar może nie zostawić żadnej detekcji.
• Detekcja cieplna to nie potwierdzony pożar: dają ją również wypalania rolnicze i przemysł.
• Klasy wypalań to rozsądne przypuszczenia, a nie oficjalne dane.
• Dopasowanie do oficjalnego rejestru może być błędne w kompleksach pożarów lub tam, gdzie wpisy nie mają współrzędnych.
• Pogoda dotyczy komórki o boku około 25 km i opiera się na przybliżonych wartościach południowych: to nie jest wiatr, który wiał na czole pożaru.
• Nie ma obrysów EFFIS sprzed 2016 roku, a w niektórych krajach wczytywanie archiwum nie jest jeszcze zakończone.

Źródła i ich licencje znajdziesz w warunkach korzystania; dane, które opracowujemy, można ponownie wykorzystać przez API.