ข้ามไปยังเนื้อหา
worldfires
SS · ซูดานใต้ · –

ไฟป่า Maban 3 ธันวาคม 2023 Maban

ดับแล้ว · ตรวจพบครั้งล่าสุด 21 ธ.ค. 2023 10:29 UTC

ไฟเริ่มลุกไหม้เมื่อ 3 ธันวาคม 2023 ที่ Maban ซูดานใต้ และดาวเทียมตรวจพบการลุกไหม้นาน 19 วัน ระบบ GWIS ระดับโลกของ Copernicus ประมาณแนวขอบเขตพื้นที่ถูกเผาไหม้จากจุดความร้อนได้ 14,320 เฮกตาร์ ครอบคลุม อำเภอเดียว

เป็นไฟป่าใหญ่อันดับที่ 34 ใน Upper Nile นับตั้งแต่ปี 2016 (จาก 238 ครั้งที่มีหน้าข้อมูล) อันดับที่ 15 ของ ซูดานใต้ ในปี 2023 จากทั้งหมด 106 ครั้ง

เปรียบเทียบกับ…

คำแนะนำ: Maban · 2020Gidami · 2019Maban · 2016Maban · 2017

พื้นที่ถูกเผาไหม้
14,320ha
แนวขอบเขตจาก GWIS (Copernicus)
ระยะเวลา
19วัน
3 ธ.ค. 2023 – 21 ธ.ค. 2023
อำเภอที่ได้รับผลกระทบ
1
เคาน์ตี
เริ่มเมื่อ
3 ธ.ค.
2023
จุดความร้อน
475
ในจุดความร้อนจุดเดียว: 465 MW
ระดับอันตรายเมื่อไฟเริ่ม
35
สูง · ดัชนี FWI
กำลังเฉลี่ยต่อวัน
670MW
กำลังที่ตรวจพบต่อวันโดยเฉลี่ย

จุดที่ไฟไหม้

จุดความร้อนรายวัน 3 ธ.ค.21 ธ.ค.
21 ธ.ค. 2023

สถานการณ์รายวัน

3 ธ.ค. 2023 · 95 MW · 6 5 ธ.ค. 2023 · 999 MW · 23 6 ธ.ค. 2023 · 2,609 MW · 68 7 ธ.ค. 2023 · 736 MW · 20 8 ธ.ค. 2023 · 453 MW · 18 9 ธ.ค. 2023 · 101 MW · 3 10 ธ.ค. 2023 · 2,687 MW · 43 11 ธ.ค. 2023 · 937 MW · 53 12 ธ.ค. 2023 · 1,565 MW · 138 13 ธ.ค. 2023 · 1,028 MW · 78 14 ธ.ค. 2023 · 116 MW · 11 15 ธ.ค. 2023 · 21 MW · 5 16 ธ.ค. 2023 · 12 MW · 2 17 ธ.ค. 2023 · 17 MW · 3 18 ธ.ค. 2023 · 15 MW · 2 19 ธ.ค. 2023 · 2 MW · 1 21 ธ.ค. 2023 · 3 MW · 1
3 ธ.ค. 10 ธ.ค. 16 ธ.ค. 21 ธ.ค.

กำลังการแผ่รังสีความร้อนจากไฟที่ตรวจพบในแต่ละวัน เป็นเมกะวัตต์ และจำนวนจุดความร้อน แท่งสีม่วงแดงคือวันที่ไฟรุนแรงที่สุด

สภาพอากาศขณะเกิดไฟ

40°สูงสุด
52km/h · ลมกระโชกแรงสุด
9%ความชื้นต่ำสุด

ก่อนไฟเริ่ม ไม่มีฝนตก (1 มม. ขึ้นไป) มาแล้ว 13 วัน

พื้นที่นี้เคยถูกไฟไหม้มาก่อน

77% ของแนวขอบเขตทับซ้อนกับไฟครั้งก่อน ๆ ที่บันทึกไว้ตั้งแต่ปี 2016 ได้แก่ 3,423 เฮกตาร์ ในปี 2016, 3,807 เฮกตาร์ ในปี 2017, 2,779 เฮกตาร์ ในปี 2019, 6,152 เฮกตาร์ ในปี 2020, 4,532 เฮกตาร์ ในปี 2021, 6 เฮกตาร์ ในปี 2022 บางส่วนถูกเผาไหม้มากกว่าหนึ่งครั้ง ตัวเลขของแต่ละปีรวมกันจึงมากกว่า 11,094 เฮกตาร์ที่เคยถูกเผาไหม้มาก่อน

ใหญ่แค่ไหน

10 km
ไฟไหม้พื้นที่ 143 ตร.กม. เท่ากับ 9.1% ของพื้นที่กรุงเทพมหานคร (1,572 ตร.กม.)

เขตกรุงเทพมหานคร: geoBoundaries · OpenStreetMap, Wambacher · © OpenStreetMap contributors (ODbL 1.0)

เปรียบเทียบขนาด ไม่ใช่ตำแหน่ง: ทั้งสองรูปใช้มาตราส่วนเดียวกัน ทิศเหนืออยู่ด้านบน และวางซ้อนกันที่จุดกึ่งกลาง

แต่ละท้องถิ่นได้รับผลกระทบอย่างไร

  1. Maban จุดที่ไฟเริ่ม
    14,403 ha ไฟลามถึงเมื่อ 3 ธ.ค.
    1.2 %

พื้นที่ถูกเผาไหม้ภายในแต่ละอำเภอ คำนวณจากการซ้อนแนวขอบเขตของ GWIS กับเขตการปกครอง ระยะทางวัดจากจุดที่ระบุใจกลางของแต่ละพื้นที่ถึงไฟที่ใกล้ที่สุด ไฟที่หยุดห่างออกไปหนึ่งกิโลเมตรไม่ได้หมายความว่าไฟลามถึงบ้านเรือน

ผู้คนและอาคารภายในแนวขอบเขต

GHSL 2025
พื้นที่สิ่งปลูกสร้าง< 0.1 ha
ผู้อยู่อาศัย< 20

ภายในแนวขอบเขตไม่มีพื้นที่สิ่งปลูกสร้างที่เห็นได้ชัดและแทบไม่มีผู้อยู่อาศัย (GHSL 2025, ค่าประมาณจากดาวเทียม)

นี่คือค่าประมาณในช่องตาราง 100 ม. จากภาพถ่ายดาวเทียมและสำมะโนประชากร ไม่ได้หมายความว่ามีบ้านถูกไฟไหม้หรือมีผู้ได้รับผลกระทบ ภายในแนวขอบเขตยังมีพื้นที่ที่ไม่ได้ถูกไฟไหม้ด้วย ข้อมูล GHSL ช่วงปี 2025 เป็นการคาดการณ์จากข้อมูลปี 2020 และก่อนหน้า

แหล่งข้อมูล: Global Human Settlement Layer (GHS-BUILT-S และ GHS-POP R2023A) ศูนย์วิจัยร่วม (JRC) ของคณะกรรมาธิการยุโรป © สหภาพยุโรป, CC BY 4.0 ผลรวมภายในแนวขอบเขตคำนวณโดย WorldFires human-settlement.emergency.copernicus.eu

สภาพอากาศรายวัน

ข้อมูลวิเคราะห์ย้อนหลัง ERA5 ของ ECMWF ณ ตำแหน่งที่เกิดไฟ ซึ่งเป็นข้อมูลอ้างอิงมาตรฐานสำหรับสภาพอากาศในอดีต และดัชนีสภาพอากาศเสี่ยงไฟของแคนาดา (Fire Weather Index ระบบเดียวกับที่ Copernicus ใช้) ซึ่ง WorldFires คำนวณจากข้อมูลดังกล่าว วันหลังเกิดไฟแสดงไปจนถึงวันที่ฝนตกครั้งแรก

Open-Meteo.com (CC BY 4.0) · Copernicus Climate Change Service (ERA5)

วัน สูงสุด ความชื้นต่ำสุด ลมกระโชกแรงสุด ฝน อันตราย (FWI)
3 ธ.ค. 38.2 °C 24 % 24 km/h 0.0 mm สูง 35
4 ธ.ค. 37.8 °C 23 % 22 km/h 0.0 mm สูง 33
5 ธ.ค. 38.1 °C 21 % 22 km/h 0.0 mm สูง 35
6 ธ.ค. 38.8 °C 16 % 30 km/h 0.0 mm สูงมาก 50
7 ธ.ค. 39.0 °C 13 % 34 km/h 0.0 mm รุนแรง 56
8 ธ.ค. 38.4 °C 12 % 33 km/h 0.0 mm รุนแรง 58
9 ธ.ค. 38.5 °C 11 % 24 km/h 0.0 mm รุนแรง 52
10 ธ.ค. 39.1 °C 11 % 31 km/h 0.0 mm รุนแรง 56
11 ธ.ค. 39.0 °C 11 % 35 km/h 0.0 mm รุนแรง 61
12 ธ.ค. 39.3 °C 11 % 43 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 73
13 ธ.ค. 37.6 °C 10 % 52 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 89
14 ธ.ค. 37.8 °C 9 % 42 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 70
15 ธ.ค. 38.4 °C 13 % 30 km/h 0.0 mm สูงมาก 46
16 ธ.ค. 38.6 °C 14 % 28 km/h 0.0 mm รุนแรง 54
17 ธ.ค. 39.7 °C 16 % 37 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 72
18 ธ.ค. 38.4 °C 15 % 20 km/h 0.0 mm สูงมาก 47
19 ธ.ค. 39.0 °C 11 % 27 km/h 0.0 mm รุนแรง 55
20 ธ.ค. 39.5 °C 13 % 31 km/h 0.0 mm รุนแรง 58
21 ธ.ค. 40.0 °C 12 % 36 km/h 0.0 mm รุนแรง 63
22 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 40.7 °C 11 % 41 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 74
23 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 39.8 °C 11 % 36 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 76
24 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 39.1 °C 11 % 37 km/h 0.0 mm รุนแรง 61
25 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 39.3 °C 15 % 35 km/h 0.0 mm รุนแรง 68
26 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 39.2 °C 16 % 36 km/h 0.0 mm รุนแรง 69
27 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 38.8 °C 17 % 36 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 72
28 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 37.4 °C 18 % 37 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 72
29 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 38.0 °C 13 % 39 km/h 0.0 mm รุนแรง 70
30 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 38.0 °C 14 % 36 km/h 0.0 mm รุนแรง 68
31 ธ.ค. หลังเกิดไฟ 37.8 °C 13 % 40 km/h 0.0 mm รุนแรงมาก 76

ไฟแฝด: ไฟที่เริ่มในสภาพอากาศเดียวกัน

ไฟเริ่มด้วย FWI 35.3 และความชื้นต่ำสุด 24% ก่อนหน้านั้น: ฝนไม่ตก 13 วัน ไฟในพื้นที่ที่เริ่มในสภาพอากาศแบบนี้ตั้งแต่ปี 2016: 41 ครั้ง

FWI ตอนเริ่ม 35.3
ความชื้นต่ำสุด 24 %
วันที่ฝนไม่ตก 13
ไฟนี้ ไฟแฝดที่เลือก ไฟอื่นในพื้นที่
แทบเหมือนกันคล้ายกัน

รูปร่างของไฟแฝดที่คล้ายที่สุด

ไฟป่า Maban พฤศจิกายน 2020
6,359 ha 18 วัน FWI 34.4 ความชื้นต่ำสุด 25 % ห่าง 30 กม. ปี 2020

ฝนแรก (1 มม. ขึ้นไป) หลังไฟจบ: ไม่มีในสิบวันถัดมา

ผลลัพธ์ของไฟเหล่านั้น

8 วัน
ระยะเวลามัธยฐาน
2,926 ha
พื้นที่มัธยฐาน
100 %
เกิน 1,000 เฮกตาร์
2.1 mm
ฝนตอนจบ (มัธยฐาน; มี 14 จาก 41)

ใหญ่กว่าค่ามัธยฐานของไฟแฝด 4.9 เท่า และลุกอยู่ 19 วัน (มัธยฐาน: 8 วัน)

ไม่มีไฟแฝดครั้งใดใน 41 ครั้งที่ไหม้มากกว่า สภาพอากาศวันแรกอธิบายได้ไม่ทั้งหมด ลมในวันต่อมา เชื้อเพลิง และการดับไฟก็มีผลด้วย ใน 27 จาก 41 ครั้ง ฝนไม่ตกเลยแม้ 1 มม. ในสิบวันหลังไฟจบ: ไฟดับโดยไม่มีฝน ส่วนที่เหลือ วันแรกที่ฝนตกมีปริมาณมัธยฐาน 2.1 มม.

นี่คือคลังกรณีที่คล้ายกัน: บอกสิ่งที่มักเกิดขึ้น ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดขึ้น หากไฟแฝดน้อยกว่า 15 ครั้ง เราจะไม่ให้ตัวเลข วิธีที่เราคำนวณ

จบลงอย่างไร

—ฝนแรก
—ไม่มีฝนสิบวัน
52km/h · ลมกระโชกสูงสุด

ไฟนี้ถือว่าสิ้นสุดเมื่อวันที่ 21 ธ.ค. และในสิบวันถัดมาฝนไม่ตกเลยแม้ 1 มม.: ไฟดับโดยไม่มีฝน ไฟแฝดที่มีฝนตอนจบ: 14 จาก 41 ครั้ง มัธยฐาน 2.1 มม.

ข้อมูลอากาศของหน้านี้: Open-Meteo.com (CC BY 4.0) · Copernicus Climate Change Service (ERA5)

เลือกไฟแฝดอย่างไร

  • พื้นที่เดียวกัน: ไฟที่จบแล้วห่างจากไฟนี้ไม่เกิน 250 กม. ตั้งแต่ปี 2016
  • การเริ่มแบบเดียวกัน: เทียบ FWI ของวันแรก ความชื้นต่ำสุดของวันนั้น และจำนวนวันติดกันที่ฝนไม่ตกก่อนหน้า แถบเลื่อนกำหนดว่าต่างกันได้แค่ไหน
  • ใช้เฉพาะหน้าที่มีข้อมูลอากาศขั้นสุดท้าย (การวิเคราะห์ซ้ำ ERA5) ที่คำนวณแบบเดียวกับไฟนี้ ไม่รวมการเผาในไร่นาหรือทุ่งหญ้า และหน้าที่ข้อมูลกำลังตรวจสอบ
  • ไม่รวมไฟที่ลุกพร้อมกับไฟนี้ (ภายในหนึ่งสัปดาห์ก่อนหรือหลัง): อยู่ในช่วงอากาศเดียวกัน จึงไม่นับเป็นกรณีก่อนหน้า
  • เรียงตามความคล้าย และวาดรูปร่างของห้าอันดับแรก

วิธีที่เราคำนวณ

ก่อนและหลัง มองจากอวกาศ

ลากเส้นเพื่อเปรียบเทียบพื้นที่เดียวกันก่อนและหลังเกิดไฟ

ก่อน · 26 พ.ย. 2023
หลัง · 28 ธ.ค. 2023

หากวันนั้นมีเมฆมาก ให้เปลี่ยนวันที่ ดาวเทียมแต่ละดวงโคจรผ่านวันละครั้ง ในภาพสีผสมเท็จ พื้นที่ที่ถูกเผาไหม้จะเป็นสีน้ำตาลหรือสีแดง

หมอกควัน

CAMS · Copernicus

เมื่อ 4 ธันวาคม 2023 อากาศบริเวณที่เกิดไฟมีค่า PM2.5 สูงถึง 36 µg/m³ ค่าเฉลี่ยของวันนั้นอยู่ที่ 24 คิดเป็น 1.6 เท่าของค่าแนะนำรายวันขององค์การอนามัยโลก (15)

PM2.5 สูงสุด36 µg/m³
จำนวนวันที่เกินค่าแนะนำ7 วัน
PM1072 µg/m³
ความลึกเชิงแสง0.60
4 ธ.ค.7 ธ.ค.10 ธ.ค.13 ธ.ค.16 ธ.ค.
ดี พอใช้ ปานกลาง แย่ แย่มาก แย่ที่สุด

ฝุ่นละอองจากแบบจำลอง CAMS ของ Copernicus ณ ใจกลางแนวขอบเขต ไม่ใช่ค่าที่ตรวจวัดในแต่ละชุมชน แท่งสีอ่อนคือชั่วโมงที่เลวร้ายที่สุด แท่งสีเข้มคือค่าเฉลี่ยรายวัน

Open-Meteo.com (CC BY 4.0) · Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS)

ตารางการตรวจพบ · 475จุดความร้อนทุกจุดที่ดาวเทียมตรวจพบ ทีละจุด พร้อมเวลา ดาวเทียม กำลัง และพิกัด
⬇ ดาวน์โหลด CSV เวลาเป็น UTC การตรวจพบแต่ละครั้งคือหนึ่งพิกเซลขนาด 375 เมตร ไฟขนาดใหญ่จึงให้ผลหลายร้อยจุดต่อการโคจรผ่านหนึ่งครั้ง
วันที่และเวลาดาวเทียมFRP (MW)LatLon

ไฟป่าอื่น ๆ ในบริเวณใกล้เคียง

ไฟป่าทั้งหมดใน ซูดานใต้

คำถามที่พบบ่อย

ไฟป่า Maban ลุกไหม้นานเท่าไร
จากจุดความร้อนที่ดาวเทียมตรวจพบภายในขอบเขตไฟ ไฟลุกไหม้ตั้งแต่ 3 ธันวาคม 2023 ถึง 21 ธันวาคม 2023 (19 วัน) ส่วนขอบเขตไฟระบุช่วง 6 ธันวาคม 2023 ถึง 14 ธันวาคม 2023
ไฟเผาไหม้พื้นที่ไปเท่าไร
แนวขอบเขตที่ GWIS (Copernicus) ประมาณจากจุดความร้อนมีพื้นที่ 14,320 เฮกตาร์ (143.2 ตร.กม.) เป็นค่าประมาณ ตัวเลขทางการของแต่ละประเทศอาจแตกต่างออกไป
อำเภอใดบ้างที่ถูกไฟไหม้
ไฟลุกลามเข้าไปเพียงใน Maban (14,403 ha, 1.2 %)
สภาพอากาศเป็นอย่างไร
ระหว่างเกิดไฟ อุณหภูมิสูงถึง 40.0 °C ความชื้นลดลงเหลือ 9 % และลมกระโชกแรงถึง 52 กม./ชม. ดัชนีความเสี่ยงไฟ (FWI) ขึ้นไปถึง 89 ระดับ รุนแรงมาก
ข้อมูลนี้มาจากไหน
มาจากแนวขอบเขตพื้นที่ถูกเผาไหม้ของ GWIS (Copernicus) จุดความร้อน VIIRS ของ NASA FIRMS และเขตการปกครองของ ซูดานใต้ (geoBoundaries) ข้อมูลนี้ไม่ใช่รายงานอย่างเป็นทางการ
ไฟที่เริ่มในสภาพอากาศคล้ายกันในพื้นที่นี้จบลงอย่างไร
ไฟที่ห่างไม่เกิน 250 กม. ซึ่งเริ่มตั้งแต่ปี 2016 ด้วย FWI ความชื้น และช่วงแล้งที่คล้ายกัน: 41 ครั้ง ระยะเวลามัธยฐาน 8 วัน พื้นที่มัธยฐาน 2,926 ha และ 100 % เกิน 1,000 เฮกตาร์ ไม่มีไฟแฝดครั้งใดใน 41 ครั้งที่ไหม้มากกว่า สภาพอากาศวันแรกอธิบายได้ไม่ทั้งหมด ลมในวันต่อมา เชื้อเพลิง และการดับไฟก็มีผลด้วย ใน 27 จาก 41 ครั้ง ฝนไม่ตกเลยแม้ 1 มม. ในสิบวันหลังไฟจบ: ไฟดับโดยไม่มีฝน ส่วนที่เหลือ วันแรกที่ฝนตกมีปริมาณมัธยฐาน 2.1 มม.

ตรวจสอบได้ที่ไหน

การตรวจพบจากดาวเทียมไม่ใช่รายงานอย่างเป็นทางการ ตัวเลขสุดท้ายและสถานะของไฟเผยแพร่โดยหน่วยงานบริการฉุกเฉินของแต่ละประเทศ

ตรวจสอบเทียบด้วยดาวเทียม

ประวัติของหน้านี้ · 2 การเปลี่ยนแปลงของพื้นที่ วันที่ ชื่อ บันทึกทางการ หรือหน้าที่รวมกัน เทียบทุกคืนตั้งแต่ 24 ตุลาคม 2026
  1. วันสุดท้ายที่มีไฟ: 14 ธันวาคม 2023 → 21 ธันวาคม 2023
  2. วันที่เริ่ม: 6 ธันวาคม 2023 → 3 ธันวาคม 2023

RSS การเปลี่ยนแปลงของหน้านี้ พร้อมการตรวจสอบและเวอร์ชันสำหรับอ้างอิง

หน้านี้มีอะไรผิดหรือไม่?

หน้านี้สร้างจากข้อมูลดาวเทียมและบันทึกทางการ จึงอาจผิดพลาดได้ เช่น วันที่ไม่ถูก หมู่บ้านผิด รวมไฟสองครั้งเป็นครั้งเดียว หรือสิ่งที่ไม่ใช่ไฟป่าเลย หากคุณรู้จักไฟครั้งนี้ใกล้ชิด เช่น อาศัยอยู่ใกล้ เห็นเหตุการณ์ ร่วมดับไฟ หรือรายงานข่าว โปรดบอกเราว่าเกิดอะไรขึ้นจริง แล้วเราจะตรวจสอบ

แจ้งข้อผิดพลาด
คุณคิดว่าอะไรผิด?

เราจะใช้อีเมลของคุณเพื่อตอบเรื่องนี้เท่านั้น ความเป็นส่วนตัว.

เรารู้ได้อย่างไร
  • ขอบเขต: GWIS (Copernicus) สร้างใหม่จากจุดความร้อน ไม่ได้วัดจากภาพ รวมรูปหลายเหลี่ยม 2 ชิ้นไว้ในหน้านี้
  • ปรับวันที่ด้วยจุดความร้อน VIIRS ภายในขอบเขต ซึ่งเดิมระบุว่า 6 ธันวาคม 2023 ถึง 14 ธันวาคม 2023 จุดความร้อน VIIRS จาก Suomi-NPP 475 จุดในช่วงวันที่ดังกล่าว
  • เรายังไม่ได้จับคู่หน้านี้กับบันทึกทางการใด
  • สภาพอากาศ: ข้อมูลวิเคราะห์ซ้ำ ERA5 ของ Copernicus ณ จุดที่เกิดไฟ ในช่องกริดราว 25 กม.
  • พื้นที่สิ่งปลูกสร้างและประชากรมาจาก Global Human Settlement Layer ของ JRC (ช่วงปี 2025, ช่องตาราง 100 ม.) รวมภายในแนวขอบเขต เป็นค่าประมาณของสิ่งที่อยู่ตรงนั้น ไม่ใช่การนับความเสียหาย

เราสร้างหน้าข้อมูลไฟป่าอย่างไร: ระเบียบวิธี

ที่มาของข้อมูล

แนวขอบเขตมาจากระบบสารสนเทศไฟป่าโลก (GWIS) ของ Copernicus ซึ่งประมาณจากจุดความร้อนของ MODIS และ VIIRS และเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต CC BY 4.0 ไม่ได้วัดจากภาพถ่ายเหมือนในยุโรป จึงเป็นค่าประมาณ จุดความร้อนมาจากเซ็นเซอร์ VIIRS บนดาวเทียม Suomi-NPP และ NOAA-20 เผยแพร่โดย NASA FIRMS ที่ความละเอียด 375 เมตร เขตการปกครองมาจาก geoBoundaries ADM2 (Creative Commons Attribution 3.0 Intergovernmental Organisations (CC BY 3.0 IGO)) พื้นที่ในแต่ละอำเภอคำนวณโดย WorldFires จากการซ้อนแนวขอบเขตกับเขตการปกครองดังกล่าว จึงอาจต่างจากตัวเลขทางการของแต่ละประเทศ