# Pożar: Penalva do Castelo, wrzesień 2024

Pożar wybuchł 16 września 2024 na terenie gminy Vila Cova do Covelo/Mareco (Portugalia), a satelity rejestrowały ogień przez 5 dni. Copernicus wyznaczył na podstawie zdjęć satelitarnych obrys spalonego terenu o powierzchni 8 554 ha, obejmujący obszar 20 freguesii. Według ICNF największy z zarejestrowanych pożarów (3) wykryto 16 września 2024 o 00:15, a za ugaszony uznano go 20 września 2024.

Znany też jako: Incêndio de Penalva do Castelo / Mangualde · Fogo de Vila Cova do Covelo · Pożar: Vila Cova do Covelo/Mareco, wrzesień 2024

## Najważniejsze dane

- Spalona powierzchnia: 8 554 ha · obrys zmierzony z satelity (Copernicus EFFIS)
- Daty: 16 września 2024 – 20 września 2024 (5 dni)
- Detekcje cieplne (VIIRS): 699
- Vila Cova do Covelo/Mareco, Portugalia · 40.6386, -7.6655
- Spłonęła powierzchnia równa 9,6% obszaru porównawczego: Berlin (86 km² wobec 892 km²). Granice: Berlin — geoBoundaries · Federal Agency for Cartography and Geodesy (dl-de/by-2-0).
- Portugalia, 2024: 3. miejsce na 69.

## Co stało się z każdą freguesią

| Gmina | Hektary | % gminy |
|---|---:|---:|
| Castelo de Penalva | 1 964 | 72,5 |
| Santiago de Cassurrães e Póvoa de Cervães | 1 254 | 41,5 |
| Vila Cova do Covelo/Mareco (tu się zaczął) | 854 | 66,8 |
| Mangualde, Mesquitela e Cunha Alta | 746 | 16,1 |
| Esmolfe | 696 | 64,2 |
| Freixiosa | 588 | 80,6 |
| Tavares (Chãs, Várzea e Travanca) | 459 | 13,1 |
| Abrunhosa-a-Velha | 326 | 18,8 |
| Sezures | 317 | 14,8 |
| Quintela de Azurara | 313 | 32,7 |
| Ínsua | 248 | 26,2 |
| União das Freguesias de Antas e Matela | 230 | 12,7 |
| Real | 156 | 33,4 |
| Rio de Moinhos | 129 | 11,6 |
| Lusinde | 108 | 40,5 |
| Cunha Baixa | 91 | 5,9 |
| Trancozelos | 68 | 13,1 |
| Silvã de Cima | 16 | 2,2 |
| Pindo | 4 | 0,2 |
| Romãs, Decermilo e Vila Longa | 0 | 0,0 |

## Co spłonęło

Pokrycie terenu · ESA WorldCover 2021: Łąki i murawy 55 %, Las 44 %, Zarośla 0,8 %, Zabudowa 0,5 % (© ESA WorldCover project 2021 / Contains modified Copernicus Sentinel data (2021) processed by ESA WorldCover consortium, CC BY 4.0)

Od 380 do 690 m, średnio 527 m (w 200 losowych punktach w obrębie obrysu: rzeczywiste skrajne wartości mogą sięgać nieco dalej). (produced using Copernicus WorldDEM-90 © DLR e.V. 2010-2014 and © Airbus Defence and Space GmbH 2014-2018 provided under COPERNICUS by the European Union and ESA; all rights reserved. The organisations in charge of the Copernicus programme by law or by delegation do not incur any liability for any use of the Copernicus WorldDEM-90)

Zarośla i lasy w stadium przejściowym 33 %, Inne tereny naturalne 26 %, Tereny rolnicze 23 %, Las iglasty 13 %, Las mieszany 4,2 %, Tereny zabudowane 0,6 %, Las liściasty 0,5 % — Pokrycie terenu w obrębie obrysu według Corine Land Cover, podawane przez Copernicus.


## Dym

19 września 2024 stężenie pyłu PM2.5 w powietrzu przy pożarze sięgnęło 182 µg/m³. Średnia z tego dnia wyniosła 90, czyli 6,0 razy więcej niż dobowa norma WHO (15).

- Dni powyżej normy: 5
- CAMS · Copernicus

## Ludzie i budynki w obrysie

W obrysie znajdowało się około 31 ha zabudowy i mieszkało około 650 osób (GHSL 2025, szacunek satelitarny).

> To szacunek w komórkach 100 m oparty na zdjęciach satelitarnych i spisach ludności: nie oznacza, że spłonęły domy ani że ktoś ucierpiał. W obrysie są też tereny, które nie spłonęły. Epoka GHSL 2025 to prognoza oparta na danych z 2020 roku i wcześniejszych.

- Źródło: Global Human Settlement Layer (GHS-BUILT-S i GHS-POP R2023A), Wspólne Centrum Badawcze (JRC) Komisji Europejskiej, © Unia Europejska, CC BY 4.0. Sumę w obrysie obliczył WorldFires. https://human-settlement.emergency.copernicus.eu/

## Kompleks 3 pożarów według ICNF

ICNF rejestruje osobno każdy pożar, który zaczął się w innym czasie lub miejscu; satelita widzi jeden obszar spalenizny, dlatego ta strona je grupuje.

1. Penalva do Castelo, 15 września 2024: 2 564 ha · ugaszony 16 września 2024 · przyczyna: podpalenie
2. Penalva do Castelo, 16 września 2024: 6 053 ha · ugaszony 20 września 2024 · przyczyna: podpalenie
3. Sátão, 18 września 2024: 9 ha · ugaszony 18 września 2024 · przyczyna: podpalenie

Razem według ICNF: 8 626 ha, czyli 101 % z 8 554 ha obrysu satelitarnego.

- ICNF (Instituto da Conservação da Natureza e das Florestas): https://fogos.icnf.pt/

## Sprawdzone w prasie

- Znany też jako: Incêndio de Penalva do Castelo / Mangualde · Fogo de Vila Cova do Covelo

Źródła:
- [Houve menos incêndios rurais em 2024, mas a área ardida foi a terceira maior](https://cnnportugal.iol.pt/incendios/area-ardida/houve-menos-incendios-rurais-em-2024-mas-area-ardida-foi-terceira-maior/20241028/671fd167d34e94b82906cd69) — CNN Portugal, 2024-10-28
- [Incêndios: Penalva do Castelo com prejuízos de cerca de 3 ME no setor agrícola](https://www.agroportal.pt/incendios-penalva-do-castelo-com-prejuizos-de-cerca-de-3-me-no-setor-agricola/) — Agroportal, 2024-10-11
- [Chamas destruíram oito mil hectares em Penalva do Castelo](https://sapo.pt/artigo/chamas-destruiram-oito-mil-hectares-em-penalva-do-castelo-68b3bf1834aef4aa9926e191) — SAPO (Lusa), 2024-09-20

## Ten teren już wcześniej płonął

- 2016: 36 ha
- 2017: 2 143 ha
- 2022: 150 ha
- 2023: 28 ha

## Jego bliźniaki: zaczęły się przy tej samej pogodzie

Zaczął się przy FWI 65,7 i minimalnej wilgotności 13 %; wcześniej: 48 dni bez deszczu. Pożary w okolicy, które od 2016 r. zaczęły się przy takiej pogodzie: 24.

- mediana czasu trwania: 2 dni
- mediana powierzchni: 806 ha
- przekroczyły 1 000 ha: 46 %
- deszcz na koniec (mediana; miało go 9 z 24): 13,2 mm

Był 10,6 raza większy od mediany swoich bliźniaków i trwał 5 dni (mediana: 2 dni). Większą powierzchnię spaliło tylko 2 z 24 bliźniaków. Pogoda pierwszego dnia nie wyjaśnia wszystkiego: liczą się też wiatr w kolejnych dniach, paliwo i gaszenie. W 15 z 24 przypadków w ciągu dziesięciu dni po końcu nie spadł nawet 1 mm: zgasły bez deszczu. W pozostałych pierwszy deszczowy dzień przyniósł medianę 13,2 mm.

- [Pożar: Navamorcuende, lipiec 2022](https://worldfires.org/pl/pozar/navamorcuende-2022-07) — 265 ha, FWI 66,4
- [Pożar: Caldas da Rainha, październik 2017](https://worldfires.org/pl/pozar/caldas-da-rainha-2017-10) — 204 ha, FWI 68,6
- [Pożar: Nisa, lipiec 2025](https://worldfires.org/pl/pozar/nisa-2025-07) — 1 037 ha, FWI 66,1
- [Pożar: Pinhel, październik 2017](https://worldfires.org/pl/pozar/pinhel-2017-10) — 2 297 ha, FWI 62,2
- [Pożar: Guarda, październik 2017](https://worldfires.org/pl/pozar/guarda-2017-10-2) — 665 ha, FWI 61,4

## Najczęstsze pytania

### Jak długo trwał pożar: Penalva do Castelo?

Według Copernicus trwał od 16 września 2024 do 20 września 2024: 5 dni między pierwszym a ostatnim zdjęciem z ogniem. Według ICNF największy z zarejestrowanych pożarów (3) wykryto 16 września 2024 o 00:15, a za ugaszony uznano go 20 września 2024.

### Jaką powierzchnię strawił?

Obrys zmierzony przez Copernicus na zdjęciach satelitarnych ma 8 554 ha (85,5 km²). Oficjalne dane krajowe mogą się różnić.

### Które freguesie płonęły?

Freguesie objęte pożarem (20): Castelo de Penalva (1 964 ha, 73 %); Santiago de Cassurrães e Póvoa de Cervães (1 254 ha, 42 %); Vila Cova do Covelo/Mareco (854 ha, 67 %); Mangualde, Mesquitela e Cunha Alta (746 ha, 16 %); Esmolfe (696 ha, 64 %); Freixiosa (588 ha, 81 %); Tavares (Chãs, Várzea e Travanca) (459 ha, 13 %); Abrunhosa-a-Velha (326 ha, 19 %); Sezures (317 ha, 15 %); Quintela de Azurara (313 ha, 33 %); Ínsua (248 ha, 26 %); União das Freguesias de Antas e Matela (230 ha, 13 %).

### Czy ogień dotarł do jakiejś miejscowości?

Ogień zaczął się na obszarze Vila Cova do Covelo/Mareco i dotarł do jego centrum: punkt, który je oznacza, znalazł się na spalonym terenie lub mniej niż 500 metrów od niego. Nie oznacza to, że płonęły domy.

### Jaka była pogoda?

W czasie pożaru temperatura sięgnęła 30,0 °C, wilgotność spadła do 13 %, a porywy wiatru osiągały 52 km/h. Wskaźnik zagrożenia pożarowego (FWI) doszedł do 66, klasa: Ekstremalne.

### Skąd pochodzą te dane?

Z obrysu spalonego terenu EFFIS (Copernicus), punktów cieplnych VIIRS z NASA FIRMS i granic administracyjnych kraju Portugalia (geoBoundaries). To nie jest oficjalny komunikat.

### Jak skończyły się pożary, które zaczęły się w tej okolicy przy podobnej pogodzie?

Pożary w odległości mniejszej niż 250 km, które od 2016 r. zaczęły się przy podobnym FWI, wilgotności i okresie suszy: 24. Mediana czasu trwania wyniosła 2 dni, a mediana powierzchni 806 ha; 46 % przekroczyło 1 000 ha. Większą powierzchnię spaliło tylko 2 z 24 bliźniaków. Pogoda pierwszego dnia nie wyjaśnia wszystkiego: liczą się też wiatr w kolejnych dniach, paliwo i gaszenie. W 15 z 24 przypadków w ciągu dziesięciu dni po końcu nie spadł nawet 1 mm: zgasły bez deszczu. W pozostałych pierwszy deszczowy dzień przyniósł medianę 13,2 mm.

## Inne pożary w pobliżu

- [Seia, październik 2017](https://worldfires.org/pl/pozar/seia-2017-10.md) · 19 125 ha · 19 km
- [Serra da Estrela, sierpień 2022](https://worldfires.org/pl/pozar/serra-da-estrela-2022-08.md) · 25 260 ha · 28 km
- [Nelas, wrzesień 2024](https://worldfires.org/pl/pozar/nelas-2024-09.md) · 6 124 ha · 31 km
- [Trancoso, sierpień 2025](https://worldfires.org/pl/pozar/trancoso-2025-08.md) · 78 447 ha · 36 km
- [Vouzela, październik 2017](https://worldfires.org/pl/pozar/vouzela-2017-10.md) · 19 317 ha · 38 km
- [Castro Daire, wrzesień 2024](https://worldfires.org/pl/pozar/castro-daire-2024-09.md) · 35 523 ha · 40 km

## Skąd to wiemy

- Obrys: EFFIS (Copernicus), mierzony na zdjęciach satelitarnych.
- Daty z obrysu: detekcje VIIRS w jego wnętrzu ich nie zmieniły. 699 detekcji VIIRS z satelity Suomi-NPP w tych dniach.
- Porównanie ze źródłem ICNF: 8 626 ha według danych oficjalnych wobec 8 554 ha obrysu; różnica poniżej 25 %.
- Zweryfikowane w prasie i u instytucji; potwierdzone źródła: 3.
- Pogoda: reanaliza ERA5 programu Copernicus w miejscu pożaru, w komórkach o boku około 25 km.
- Powierzchnia zabudowana i ludność pochodzą z Global Human Settlement Layer JRC (epoka 2025, komórki 100 m), zsumowane w obrysie: to szacunek tego, co tam było, a nie bilans szkód.

[Jak powstają strony pożarów: metodologia](https://worldfires.org/pl/metodologia)

## Co mierzy każda liczba

Powierzchnia: według opublikowanego obrysu (albo szacowana z detekcji cieplnych, jeśli obrysu jeszcze nie ma), a nie oficjalna liczba kraju. Miejsce w kraju: wśród stron pożarów z danego roku. Miejsce w regionie: wśród stron pożarów, które zaczęły się w nim od 2016 roku. Według gmin: część obrysu w każdej z nich.

## Jak cytować

WorldFires, „Pożar: Penalva do Castelo, wrzesień 2024”, https://worldfires.org/pl/pozar/penalva-do-castelo-2024-09 (dostęp: 22 listopada 2026). Źródła: EFFIS / Copernicus EMS (CC BY 4.0), NASA FIRMS (VIIRS).

Wersja do cytowania (24 października 2026): https://worldfires.org/pl/pozar/penalva-do-castelo-2024-09?v=2026-10-24

> Automatycznie przetwarzane otwarte dane satelitarne: mogą zawierać błędy i nie są oficjalną służbą ratunkową. W razie pożaru dzwoń pod lokalny numer alarmowy. Numer alarmowy (Portugalia): 112.

Pełna wersja z mapami: https://worldfires.org/pl/pozar/penalva-do-castelo-2024-09
